Spiegelen / to reflect

Omdat ik jullie zag

zagen jullie mij niet.

Maar gelukkig was ik er wel

anders zagen jullie jezelf niet.

Translation:

Because i saw you

you did not see me.

Lucky I was there anyway

otherwise you could'nt see yourself!

Je kinderen zijn je kinderen niet

Je kinderen zijn je kinderen niet.

Zij zijn de zonen en dochters van ‘s levens hunkering naar zichzelf

Zij komen door je, maar zijn niet van je, en hoewel ze bij je zijn, behoren ze je niet toe.
Jij moogt hun geven van je liefde, maar niet van je gedachten,

want zij hebben hun eigen gedachten.

Jij moogt hun lichamen huisvesten, maar niet hun zielen,

want hun zielen toeven in het huis van morgen,

dat je niet bezoeken kunt - zelfs niet in je dromen.

Je moogt proberen hun gelijke te worden,

maar tracht hen niet aan je gelijk te maken.

Want het leven gaat niet terug, noch blijft het dralen bij gisteren.

Jullie zijn de bogen, waarmee je kinderen als levende pijlen worden weggeschoten.

De boogschutter ziet het doel op de weg van het oneindige en buigt je met zijn kracht opdat zijn pijlen snel en ver zullen vliegen.

Laat het gebogen worden door de hand van de boogschutter een vreugde voor je zijn: want zoals hij de vliegende pijl liefheeft,

zo mint hij ook de boog die standvastig is.’
Uit: Kahlil Gibran, De Profeet

Deel 3 levensbeschouwing aan kinderen

Misbruik van religie

Mensen hebben in de loop der eeuwen altijd gezocht naar de reden van hun bestaan. Deze is altijd verbonden geweest met iets groters, dat boven hen uitsteeg en allen verbond, en daarbij was je zelf verantwoordelijk voor de uitkomst van je gedrag.

Adam en Eva werden uit het paradijs verbannen, omdat ze kennis verkregen over goed en kwaad. Deze kennis is goddelijk, want staat symbool voor het dualisme van onze wereld, de geheime kracht die werkend als een perpetuum mobiel, het universum draaiende houd. Dood versus leven. Simpel gezegd: de een z’n brood is de ander zijn dood. Deze twee polen zorgen voor de dynamiek, de beweging die het leven instandhoud. Kennis hiervan betekent dat je het paradijs van eenheidsbewustzijn, zonder dualisme, ‘zonder geweten’, verlaat. Je zult nu zelf moeten nadenken over je keuzes. Adam en Eva voelden zich als kleine kinderen aan hun lot overgelaten, zwaar beladen met hun zojuist verkregen geweten. Hun zoektocht terug naar de eenheid, het paradijs, was begonnen. Op weg daarheen worden ze zelf scheppers van hun wereld. Wij zijn als die eerste mensen, hoe ze ook geheten hebben en wat voor kleur hun huid ook had.

Waarom zijn we hier, vroegen de mensen zich af. Ze bezagen de sterren, de zon en de maan, de dieren en planten, en alles groeide en bloeide met zo’n grote vanzelfsprekendheid dat het een lieve lust was… Voor de mensen was niets meer vanzelfsprekend, want zij waren opgezadeld met een stukje goddelijk bewustzijn. Dat bracht grote verantwoordelijkheid met zich mee.

Met meer of minder succes hebben denkers sindsdien antwoorden gezocht, en soms ook gevonden. Om veel mensen aan te spreken en de betekenissen universeel toepasbaar en lang houdbaar te maken schreven zij hun bevindingen op in verhalen, en verweefde de werkzame kosmische krachten in aansprekende persoonlijkheden, mythische figuren en archetypes, om hun universele wijsheid begrijpelijk te maken voor alle mensen in alle tijden.

Sommige ideeën vonden gehoor bij grote groepen mensen. Zij waren te sturen en te beïnvloeden, want de kennis kwam niet uit hen zelf, en zij hadden aanwijzingen en bemoedigingen nodig. Daar werd misbruikt van gemaakt door mensen belust op macht en middelen, die geen weg naar de eenheid zochten maar de scheiding tussen goed en kwaad, de dynamiek van het leven, uitbuitten ten bate van zichzelf en de zijnen. En zo kwam de religie in handen van heersers, soms de goede en soms de kwade. Zij hadden grote invloed op de bevolking. Hoe gaat dat in zijn werk? Zo bijvoorbeeld:

Een ouder dreigt met straf om het kind te laten doen wat hij of zij wil. Een slimme ouder stippelt een structuur uit en beloond gewenst gedrag. Als je niet gehoorzaamt dan verlies je de beloning. Toch kan je niet zeggen dat je straf hebt gekregen! Wat ze dan eigenlijk zeggen is dat je vrij bent, ja, om te doen wat zij je zeggen. En dat er grote beloningen zijn als je alles doet zoals het hoort. Een snoepje, nieuw playstation spel of een mp3 speler. Voor grote mensen: een goede baan, een groot huis, een plaats in de hemel en aanzien.

Ook door middel van angst kun je mensen laten doen wat je wilt. Je kunt ze zelfs eerst opzettelijk bang maken voor een vijand die je zelf op het toneel getoverd hebt, de heks in sprookjes, en dan oplossingen bedenken die daarvoor nooit door de mensen geaccepteerd of uitgevoerd zouden worden, denk bijvoorbeeld aan het inleveren van wetten die de privacy van burgers waarborgen.

Je kunt ook zorgen dat mensen groepjes vormen (landen, staten, ja zelfs buurten) en dan tweedracht zaaien, door de verschillen te benadrukken en te verdelen in goed en kwaad. Verdeel en heers, meester, wordt er dan gezegd. Zo lijden alledrie de grote monotheïstische religies (religies die slechts een god aanbidden, Christendom, Islam en Jodendom) aan angst voor een vijand. Soms worden religies op deze manier misbruikt en soms politieke overtuigingen. Op die manier worden de mensen gestuurd en opgestuwd tot grote hoogte, zover dat ze zelfs bereid zijn om oorlog te voeren en andere mensen hun geloof op te dringen op een gewelddadige manier, om de weg te banen voor gouddelvers en slavenhandelaren, voor de economie, zoals we nu zouden zeggen. En dat allemaal in naam van god of de vooruitgang.

Bovenstaande is een negatieve vorm van religie, en een van de redenen waarom mensen er niet meer mee geassocieerd willen worden. Hier werd en word religie misbruikt voor andere minder nobele doeleinden. Daarom kun je als mens beter heel zorgvuldig nagaan bij jezelf welk doel je geloofsovertuiging nastreeft en wat de drijvende kracht is erachter.

Daarbij rezen bij mij de volgende vragen: welke overtuiging jaagt mensen geen angst aan? Welke overtuiging biedt plaats aan alle mensen, wie ze ook als hogere macht in hun leven beschouwen, en welk symbool ze ook gebruiken om hun eenheidsbewustzijn te beleven?

De ander, dat is mijn (eigen) onbewuste

en wanneer we van de vreemdeling wegvluchten
of tegen hem vechten,
dan vechten we tegen ons onbewuste-
het ‘niet eigene’van onze ‘eigenheid’
waar we geen raad mee weten.

Kristeva

Deel 2 levensbeschouwing aan kinderen

Levensbeschouwing en religie.

Voor een groot deel van de mensheid hangt de manier waarop ze leven, nauw samen met hun, in een religie gevestigde, geloofsovertuiging. Daarom maakt religie een groot onderdeel uit van het ‘vak’ levensbeschouwing, maar is volgens mij niet los te maken van maatschappijleer.

Wat is religie?

Dit woord roept nogal wat vragen op en bij veel mensen intussen ook weerstand, omdat we er zoveel mee geconfronteerd worden op radio en tv. Als je joods, moslim of christen bent heb je misschien het gevoel dat je je moet verdedigen.

Religie gaat over leven en dood, hoop, vreugde, angst, lijden en verlossing. Over bestemming, doel en soms over vijanden. Religie gaat over waarheid, idealen, illusie en intentie.

Waar begint het leven? Voor, of tijdens de conceptie, of pas bij je geboorte?

Als er geen vastomlijnd begin is, hoe weet je dan of er een vastomlijnd einde, de dood, is? Als energie nooit verloren gaat, zoals de kwantumfysica beweert, waar gaat hij dan naar toe als we ‘dood’ gaan?

Hoop, om in de hemel te komen of uit het karmische rad bevrijd te worden, om niet meer te hoeven lijden in welke vorm dan ook.

Angst, voor de toorn van je god of godheden, angst voor het leven, lijden en de dood, angst om uitgestoten te raken als je de voorschriften van je god niet nakomt.

Lijden als boetedoening om vergeven te worden voor je zonden?

Wat is onze bestemming, afkomst en ons doel, en waarom staan sommige aanhangers van een religie vijandig tegenover elkaar?

Wat is mijn ideaal en met welke intentie realiseer ik het?

Religie gaat over spiritualiteit, over dat wat ons op hoger niveau met elkaar verbindt, over het onzichtbare wat niet in woorden te vatten valt.

Is een religie te bewijzen, als zijnde de enige juiste? Zo ja, welke komt dan het dichtst in de buurt van de ‘waarheid’? Zo nee, waarom zou je je dan druk maken over de verschillen, waarom zou je je dan bezig houden met religie? Zijn er universele waarden die verschillende stromingen verbinden in een vruchtbare delta?

Zijn religies enkel ‘uitgevonden’ om de tegenstellingen, warm koud, vreugde en pijn te overbruggen dan wel te verklaren?

Deel 1 levensbeschouwing aan kinderen

Levensbeschouwing is de manier waarop je naar de wereld kijkt. De manier waarop wij de wereld zien, beïnvloedt ons gedrag en vormt de wereld. Als je jong bent neem je de gebruiken van je cultuur (bijvoorbeeld land en familie), automatisch over. Je kiest bewust of je bijvoorbeeld vegetarisch eet, of je wel of niet naar de kerk gaat. Ook deze keuzes maak je binnen het raamwerk, het kader wat gevormd is door de cultuur waarin je leeft. Dat is niet verkeerd, dat is inherent aan, het automatische gevolg van, een samenleving.

Veel mensen van allerlei leeftijden vragen zich af of het raamwerk (dat al scheuren vertoont) nog wel past om ons venster op de wereld. Is de samenleving die ons van het raamwerk voorziet, erop uit om het leven te ondersteunen in al haar facetten, of is ze maar aan een zijde gepolijst en onze blik op de wereld misvormd en onvolledig? Is het pad dat we met zijn allen volgen, een pad met een hart?

Omdat het geen kwaad kan om je raamwerk van een nieuw kleurtje te voorzien, of te kijken waarmee de scheuren gedicht kunnen worden, slijp ik wat andere facetten, die ik heb gevonden op mijn weg door het leven. Neem een kijkje en vorm je eigen beeld, laat je fantasie geprikkeld worden door de vele mogelijkheden die ons gegeven worden door allerlei culturen van alle tijden om met onszelf en de wereld om te gaan. Kinderen kunnen hun eigen intellectuele, morele, esthetische waarheden ontwikkelen door, en toetsen aan, de godsdienstige en filosofische leringen van de wereld. We zullen zien dat zelfs de wetenschap een duit in het zakje doet! Er zijn nieuwe ontdekkingen en oude leringen die erom schreeuwen geïntegreerd te worden in het onderwijs van onze kinderen en in ons leven.

Zodat de kinderen beseffen dat ze zelf de keuze hebben welke invloeden ze toelaten in hun leven, en leren onderscheiden door welke ze beïnvloedt worden, waar hun energie (aandacht) en tijd naar toe gaat en wat ze met hun leven willen doen. Het gaat er, mijn inziens, ook om de verschillende terreinen zoals milieu, religie, sociale samenhang, wetenschap en zelfs gezondheid, met elkaar te verbinden. Alles is opgedeeld en nog eens opgedeeld tot in de kleinst mogelijke deeltjes, we hebben de puzzel volledig ontleed. Nu gaan we hem weer in elkaar zetten!

Alles wat men uit boeken of van
zijn leraren kan leren is als een wagen .
Maar de wagen doet slechts dienst
zolang hij op de weg is.
Wie aan het eind van de weg komt
laat de wagen staan
en gaat te voet verder.
De veda’s

Let the child the hundred!

No Way. The Hundred Is There.

The child is made of one hundred.
The child has a hundred languages,
a hundred hands,
a hundred thoughts,
a hundred ways of thinking of playing,
of speaking.

A hundred, always a hundred ways of listening,
of marveling,
of loving,
a hundred joys for singing and understanding,
a hundred worlds to discover,
a hundred worlds to invent,
a hundred worlds to dream.

The child has a hundred languages (and a hundred hundred hundred more)
but they steal ninety-nine.
The school and the culture separate the head from the body.

They tell the child: to think without hands,
to do without head,
to listen and not to speak,
to understand without joy,
to love and to marvel only at Easter and Christmas.

They tell the child: to discover the world already there,
and of the hundred they steal ninety-nine.

They tell the child: that work and play,
reality and fantasy,
science and imagination,
sky and earth,
reason and dream,
are things that do not belong together.

And thus they tell the child that the hundred is not there.
The child says: No way. The hundred is there!

Loris Malaguzzi(translated by Lella Gandini)